NGHỆ THUẬT GẤP GIẤY GÓP PHẦN THÚC ĐẨY VĂN HOÁ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO
1. Mở đầu
– Đổi mới sáng tạo là động lực phát triển quan trọng trong xã hội hiện đại. Đổi mới sáng tạo không chỉ được chú trọng trong lĩnh vực khoa học, công nghệ mà còn cần được nuôi dưỡng trong đời sống văn hoá và giáo dục.
– Văn hoá đổi mới sáng tạo là chuẩn mực mà con người được khuyến khích suy nghĩ mới, thử nghiệm ý tưởng mới và chấp nhận những cách tiếp cận khác biệt.
– Tại Việt Nam – một quốc gia đang phát triển, ta không chỉ bán sức lao động giản đơn, mà còn phải tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng nhờ đổi mới sáng tạo. Song, người Việt, đặc biệt là trẻ em học đổi mới sáng tạo ở đâu và bắt đầu từ bao giờ?
– Nghệ thuật Gấp giấy là một môn nghệ thuật tạo hình đặc biệt, mang đậm yếu tố đổi mới sáng tạo: Từ một tờ giấy hình vuông, thông qua thao tác gấp, có thể tạo ra vô số mẫu gấp mới. Trong Nghệ thuật Gấp giấy không có chỗ cho sự trùng lặp nhàm chán. Chính đặc điểm đó khiến Nghệ thuật Gấp giấy trở thành một hoạt động có khả năng nuôi dưỡng tư duy sáng tạo và góp phần hình thành văn hoá đổi mới sáng tạo trong cộng đồng.
2. Quá trình gấp giấy – rèn luyện tư duy sáng tạo cá nhân
– Nghệ thuật Gấp giấy gắn với 4 nhóm đối tượng chính: Người sáng tác mẫu; Người hướng dẫn; Người gấp theo và Người quan sát. Mỗi nhóm đều tham gia vào quá trình sáng tạo ở những mức độ khác nhau:
+ Người sáng tác mẫu gấp: Trải qua 3 quá trình: Sáng tạo từ tờ giấy hình vuông thành Hình cơ bản; Sáng tạo từ Hình cơ bản thành Mẫu gấp giấy; Sáng tạo trong quá trình thể hiện sơ đồ hình vẽ hướng dẫn gấp. Đây là quá trình không thể chỉ dựa trên kinh nghiệm, mà luôn phải tư duy, sáng tạo và thử nghiệm nhiều lần mới có thể tìm ra phương án tốt nhất.
+ Người hướng dẫn: Cần hiểu mẫu gấp và gấp thành thạo mới có thể truyền dạy cho người khác.
+ Người gấp theo: Là thành phần đông đảo nhất, trung tâm của Nghệ thuật Gấp giấy. Từ mẫu gấp đã có, thông qua quá trình gấp, người gấp theo được trải nghiệm quá trình sáng tạo, có thể điều chỉnh mẫu gấp theo ý mình và từng bước sáng tạo ra các mẫu gấp mới từ các Hình cơ bản đã có.
+ Người quan sát: Tuy không trực tiếp tham gia gấp giấy nhưng vẫn là một thành phần trong quá trình lan truyền sáng tạo. Khi quan sát quá trình gấp hoặc chiêm ngưỡng các mẫu gấp hoàn chỉnh, người quan sát có thể nảy sinh sự tò mò, hứng thú và mong muốn thử gấp. Từ đó, họ có thể chuyển từ vai trò quan sát sang vai trò người thực hành, góp phần mở rộng Cộng đồng gấp giấy và lan toả tinh thần sáng tạo.
– Khác với một số môn nghệ thuật tạo hình như hội hoạ hay điêu khắc, năng khiếu cá nhân thường đóng vai trò quyết định, Nghệ thuật Gấp giấy cho phép nhiều người tham gia sáng tạo thông qua việc học và thực hành các quy trình gấp. Nhờ đó, sáng tạo trong Nghệ thuật Gấp giấy không chỉ thuộc về một số ít cá nhân có năng khiếu đặc biệt, mà có thể trở thành một năng lực tự thân, phát triển trong cộng đồng và trong toàn xã hội, trở thành một trong những chuẩn mực của con người trong thời đại mới.
Nghệ thuật Gấp giấy giúp rèn luyện tư duy sáng tạo thông quá trình gấp: Sáng tạo từ tờ giấy hình vuông thành Hình cơ bản và sáng tạo từ Hình cơ bản thành các Mẫu gấp giấy. Quá trình sáng tạo này gần như vô tận. Ai cũng có thể tham gia được.
3. Cộng đồng Gấp giấy – môi trường chia sẻ và lan truyền ý tưởng sáng tạo
– Khi nhiều người cùng tham gia gấp giấy trong lớp học, câu lạc bộ hoặc cộng đồng mạng, các ý tưởng sáng tạo được trao đổi và lan truyền nhanh chóng giữa cộng đồng.
– Người này có thể học mẫu gấp của người khác, sau đó cải tiến hoặc phát triển thành những biến thể mới. Quá trình này tạo ra sự phát triển liên tục của các mẫu gấp, trong đó mỗi cá nhân vừa là người học hỏi vừa có thể trở thành người đóng góp mẫu gấp mới.
– Trong môi trường cộng đồng, những kinh nghiệm gấp giấy, những cách xử lý nếp gấp hay những ý tưởng tạo hình mới được chia sẻ và tích luỹ dần theo thời gian. Nhờ đó, kho tàng mẫu gấp không ngừng được mở rộng và phong phú thêm.
– Cộng đồng gấp giấy không chỉ là nơi thực hành một môn nghệ thuật, mà còn là môi trường thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thông qua sự học hỏi lẫn nhau, sự hợp tác và tôn trọng đóng góp của mỗi cá nhân.
– Từ những nhóm nhỏ như gia đình, lớp học hay câu lạc bộ, các ý tưởng sáng tạo có thể tiếp tục lan toả ra cộng đồng xã hội rộng lớn hơn, hình thành nên một văn hoá đổi mới sáng tạo dựa trên tinh thần chia sẻ tri thức và cùng nhau phát triển.
4. Tư duy Gấp giấy – nguồn cảm hứng cho đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực khác
– Trong giáo dục, hoạt động gấp giấy giúp người học rèn luyện tư duy hình học, khả năng quan sát không gian và kỹ năng giải quyết vấn đề. Thông qua từng nếp gấp, người học hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa hình phẳng và hình khối, từ đó phát triển tư duy sáng tạo trong học tập và nghiên cứu.
– Trong Công nghiệp Văn hoá, Nghệ thuật Gấp giấy không chỉ dừng lại trong phạm vi một môn nghệ thuật tạo hình, mà còn mở ra nhiều khả năng ứng dụng trong các lĩnh vực khác như: Xuất bản, kiến trúc, thời trang,… tạo ra những sản phẩm văn hoá đặc sắc, mang giá trị gia tăng cao.
+ Trong kiến trúc, Cấu trúc gấp giấy có thể tạo ra những hình thức không gian linh hoạt, cấu trúc xây dựng tiết kiệm và có tính thẩm mỹ cao theo “Tỷ lệ vàng”. Trong những năm tới dự báo sẽ xuất hiện nhiều ý tưởng về kết cấu, nội thất hay toàn bộ công trình kiến trúc hiện đại được hình thành, khởi nguồn từ Nghệ thuật Gấp giấy.
+ Trong thời trang, các Mẫu gấp giấy có thể trở phụ kiện thời trang độc đáo mới cho giới trẻ, thế hệ gen Z.
– Nghệ thuật Gấp giấy, vì vậy không chỉ là một hoạt động giải trí hay nghệ thuật đơn thuần, mà còn là một nguồn cảm hứng quan trọng cho các ý tưởng đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực của đời sống hiện đại. Khi các Mẫu gấp giấy được nghiên cứu và ứng dụng, chúng có thể góp phần tạo ra những sản phẩm mới, phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững của xã hội.
Nghệ thuật Gấp giấy có thể là khởi nguồn cho ý tưởng đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực của ngành Công nghiệp Văn hoá, như Quy hoạch & Kiến trúc, thời trang, hội hoạ,…
5. Kết luận
Nghệ thuật Gấp giấy không chỉ tạo ra và lan truyền Mẫu gấp giấy, mà còn nuôi dưỡng tư duy sáng tạo trong mỗi cá nhân và trong cộng đồng.
Thông qua quá trình thực hành, phát triển và chia sẻ các Mẫu gấp giấy, một văn hoá đổi mới sáng tạo có thể được hình thành và lan toả.
Lan truyền Nghệ thuật Gấp giấy cũng chính là lan truyền tinh thần sáng tạo – một nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của xã hội trong thời đại mới. Trong điều kiện kinh tế – xã hội của người Việt hiện nay, đổi mới sáng tạo, đặc biệt là thế hệ trẻ có thể bắt nguồn từ Nghệ thuật Gấp giấy.
Thúc đẩy và lan truyền Nghệ thuật Gấp giấy, vì vậy cũng là một đóng góp của dieptay.com và Diep Tay Vlogs để xây dựng văn hoá đổi mới sáng tạo trong cộng đồng.
Thúc đẩy và lan truyền Nghệ thuật Gấp giấy là sự nghiệp gắn với đổi mới sáng tạo của Diệp