TỔNG HỢP 130 MẪU GẤP GIẤY ĐƯỢC LỰA CHỌN GIỚI THIỆU TRÊN Diep Tay Vlogs
1. Mở đầu
Người Việt Nam có Nghệ thuật Gấp giấy đặc sắc của riêng mình, khác biệt với các quốc gia khác trên thế giới.
Từ năm 2023 đến nay, Diệp dành phần lớn thời gian để nghiên cứu lý luận và lan truyền Nghệ thuật Gấp giấy Cổ điển Việt Nam.
Việc nghiên cứu và xây dựng hệ thống lý luận không hề dễ dàng. Hệ thống lý luận mà Diệp giới thiệu đến mọi người được hình thành từ quá trình nghiên cứu, đánh giá, tổng hợp khoảng 150 Mẫu gấp giấy của một nghệ nhân tiên phong theo xu hướng này – Nghệ nhân Phạm Đình Tuyển (P. D. Tuyen).
Đến nay, Diệp đã giới thiệu 130 mẫu gấp cổ điển trên kênh YouTube Diep Tay Vlogs và trang web dieptay.com. Trong đó, có 4 Mẫu gấp truyền thống (Mẫu gấp con cò ngồi; Mũ Ông Công; Đầu múa lân; Thuyền có mui) và 126 Mẫu gấp mới.
Bài viết này đánh giá, tổng hợp 130 mẫu gấp đã giới thiệu.
Ảnh: 130 Mẫu gấp giấy cổ điển đã được giới thiệu trên kênh Diep Tay Vlogs
2. Đánh giá, tổng hợp 130 Mẫu gấp giấy được lựa chọn giới thiệu trên Kênh Diep Tay Vlogs
2.1. Tiêu chí lựa chọn Mẫu gấp để giới thiệu trên Kênh Diep Tay Vlogs
– Mỗi môn nghệ thuật có tiêu chí đánh giá riêng. Nghệ thuật Gấp giấy cũng vậy.
Một trong những điểm khác nhau của Nghệ thuật Gấp giấy so với các loại hình nghệ thuật khác là Nghệ thuật Gấp giấy rất coi trọng quá trình gấp, để ai cũng gấp theo được, chứ không phải chỉ đánh giá kết quả cuối cùng là mẫu gấp đã hoàn thiện.
– Các mẫu được lựa chọn giới thiệu trên Kênh Diep Tay Vlogs đáp ứng Bộ tiêu chí đánh giá Mẫu Gấp giấy cổ điển của người Việt, gồm 5 tiêu chí sau:
+ (i) Mẫu gấp giống đối tượng miêu tả; Trước hết là các chi tiết tiêu biểu;
+ (ii) Số lượng bước gấp; Càng ít bước gấp càng tốt.
+ (iii) Cách gấp logic; Để ai cũng gấp theo được;
+ (iv) Diện tích giấy được sử dụng tối đa; Gấp giấy mà không phải nặn giấy.
+ (v) Hình cơ bản mới; Để tạo sự đặc sắc của mẫu gấp.
– Ngoài đáp ứng bộ tiêu chí trên, các mẫu gấp còn có sự tinh tế để tạo sự đặc sắc riêng.
Bộ tiêu chí đánh giá Mẫu Gấp giấy cổ điển của người Việt gồm 5 tiêu chí
2.2. Tính bao trùm của Mẫu gấp giấy
– 130 mẫu gấp đã giới thiệu trên Kênh Diep Tay Vlogs thể hiện tính bao trùm toàn bộ môi trường xung quanh con người. Dưới đây là ví dụ một số nhóm mẫu gấp phổ biến thể hiện tính bao trùm:
(i) Các mẫu gấp con vật, đồ vật gần gũi với con người đến con vật trong thế giới hoang dã
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật gần gũi con người: Con chó, con mèo, con chuột, con trâu, con ngựa, con bò, con gà, con vịt, con lợn,…
Ví dụ nhóm mẫu gấp các đồ vật gần gũi con người: Bàn, ghế, giường, đôi dép, xe máy, thuyền mái hiên, Máy bay,…
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật trong thế giới hoang dã: Tê giác, gấu, hổ, sư tử, đại bàng, hà mã,…
Ảnh: Các mẫu gấp con vật, đồ vật gần gũi với con người đến con vật trong thế giới hoang dã
(ii) Các con vật gắn với môi trường tự nhiên: Dưới nước, trên cạn, trên trời.
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật dưới nước: Cá heo, tôm, cua, mực, cá chép, bạch tuộc, rùa biển, cá ngựa, con sam,…
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật trên cạn: Con cáo, con sóc, lạc đà, hươu cao cổ, con thỏ, bọ cánh cứng, Nai sừng tấm, bọ cạp, bọ ngựa,…
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật trên trời: Con chuồn chuồn, con dơi, chim bồ câu, chim én,…
Ảnh: Các con vật gắn với môi trường tự nhiên: Dưới nước, trên cạn, trên trời.
(iii) Các con vật kích thước nhỏ bé đến to lớn
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật có kích thước nhỏ bé: Con kiến, con ruồi, con muỗi, con gián, con ong, con nhện,…
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật có kích thước to lớn: Con voi, con gấu, hà mã, cá sấu, sư tử,…
Các con vật kích thước nhỏ bé đến to lớn
(iv) Các con vật phổ biến trong thần thoại
Ví dụ nhóm mẫu gấp các con vật trong thần thoại: Con khủng long, Rồng Phương Đông, Rồng Phương Tây,…
Ảnh: Các con vật phổ biến trong thần thoại
(v) Các mẫu gấp Biểu tượng phổ biến của loài người
Ví dụ nhóm mẫu gấp Biểu tượng phổ biến của loài người: Biểu tượng âm dương, Ngôi sao 5 cánh, Biểu tượng trái tim, tượng phật, chữ thập, búa liềm,…
– Tính bao trùm của các Mẫu Gấp giấy thể hiện một thế giới đa dạng, gần gũi và song hành với thế giới con người; Một thế giới kỳ diệu, nơi con muỗi to bằng con voi.
Ảnh: Các mẫu gấp Biểu tượng phổ biến của loài người
2.3. Hình cơ bản của 130 Mẫu gấp
– Những năm cuối thế kỷ XX, trong khi làm nghiên cứu sinh lĩnh vực kiến trúc tại Đức, Nghệ nghệ nhân P.D. Tuyen đã xuất bản sách dạy gấp giấy và lần đầu tiên đưa ra khái niệm về Hình cơ bản. Tuy nhiên, ở giai đoạn này các Hình cơ bản ở dạng đơn lẻ, chưa có hệ thống.
– Đến năm 2023, trong khi hợp tác cùng nghệ nhân P.D.Tuyen để biên tập cuốn sách “Nghệ thuật Gấp giấy Cổ điển – Mẫu gấp con vật cơ bản” tại Việt Nam, Diệp cùng ông nghệ nhân đã thống nhất xây dựng Hệ thống Hình cơ bản. Hệ thống này có thể coi như Hệ thống kết cấu hạ tầng và tài nguyên của Nghệ thuật Gấp giấy – Đây cũng là điểm đặc sắc của Nghệ thuật Gấp giấy Việt Nam.
– Tất các các mẫu gấp Diệp lựa chọn giới thiệu trên Kênh Diep Tay Vlogs và trang web dieptay.com đều gắn với Hệ thống Hình cơ bản, gồm 6 nhóm, từ N.0 đến N5.
– Quá trình gấp giấy gồm 3 phần: Tờ giấy hình vuông – Hình cơ bản – Mẫu gấp giấy. Từ tờ giấy hình vuông, tạo ra một số lượng nhất định các Hình cơ bản. Từ các Hình cơ bản, tạo ra vô vàn mẫu gấp.
– Tổng số Hình cơ bản gắn với 130 Mẫu gấp đã giới thiệu: 80 Hình cơ bản. Dưới đây là biểu đồ thể hiện tỷ lệ các Hình cơ bản được phân theo nhóm, từ nhóm N.0 đến N5. Trong đó, Hình cơ bản thuộc Nhóm N1 chiếm đến 70%, tương đương 56 Hình cơ bản.
– Trong 130 mẫu gấp đã giới thiệu, Mẫu gấp xuất phát từ Nhóm Hình cơ bản N1 chiếm đến 68,46%, tương đương 89 Mẫu gấp. Trong khi, Mẫu gấp xuất phát từ nhóm Hình cơ bản N5 chỉ chiếm 1,54% với 2 mẫu gấp.
– Qua 2 Biểu đồ trên cho thấy, Sáng tác mẫu gấp xuất phát từ nhóm Hình cơ bản N1 đang phổ biến. Bên cạnh đó, việc sáng tác mẫu gấp từ nhóm Hình cơ bản N2, N3, N4, N5 vẫn còn rất nhiều khoảng trống để khai thác.
Ảnh: Hệ thống Hình cơ bản phân theo 6 nhóm chính
Ảnh: Ví dụ về Hình cơ bản
Ảnh: Ví dụ về Hình cơ bản
Ảnh: Tỷ lệ % của các Hình cơ bản gắn với 130 Mẫu gấp phân theo 6 nhóm Hình cơ bản
Ảnh: Tỷ lệ % của 130 Mẫu gấp đã giới thiệu phân theo nhóm Hình cơ bản
2.4. Kỹ thuật gấp
– Kỹ thuật gấp có tính bao trùm, từ các động tác gấp cơ bản đến gấp phối hợp:
+ Có 8 Động tác gấp cơ bản và 12 động tác gấp phối hợp. Trong đó, 12 động tác gấp phối hợp gần như đủ để bao trùm các kỹ thuật gấp trong Nghệ thuật Gấp giấy cổ điển.
– Sau khi giới thiệu 130 mẫu gấp, Diệp tổng hợp các kỹ thuật gấp được sử dụng phổ biến và có ví dụ kèm theo.
Ảnh: Bộ ký hiệu hướng dẫn Động tác gấp cơ bản và Gấp phối hợp
Ảnh: 12 động tác gấp phối hợp gần như đủ để bao trùm các kỹ thuật gấp trong Nghệ thuật Gấp giấy cổ điển
2.5. Hướng tới người gấp theo
– Nghệ thuật Gấp giấy là loại hình nghệ thuật và văn hoá đại chúng.
– Nghệ thuật Gấp giấy Cổ điển Việt Nam luôn hướng tới người gấp giấy. Tất cả các mẫu gấp giới thiệu trên Kênh Diep Tay Vlogs đều hướng tới người gấp theo, cụ thể như sau:
– Thứ nhất: Mẫu gấp giấy không sử dụng giấy có kích thước lớn mà chỉ cần 1 tờ giấy hình vuông, kích thước 15 x 15cm hoặc 20 x 20cm là hoàn toàn gấp được. Đây là kích thước giấy phổ biến, dễ tìm, ai cũng có thể tham gia gấp giấy, kể cả trẻ em tại vùng sâu, vùng xa. Điều này cũng thể hiện tính đại chúng của Nghệ thuật Gấp giấy.
– Thứ hai: Số lượng bước gấp không nhiều; Luôn chú ý đến quá trình gấp để ai cũng gấp theo được; Thời gian gấp trung bình: khoảng 20 phút – 1 tiếng/ 1 mẫu gấp, phù hợp với thời gian rảnh của con người trong đời sống bận rộn hiện nay.
– Thứ ba: Loại mẫu gấp phong phú cho mọi lứa tuổi: Các mẫu gấp có tính bao trùm về đối tượng và số lượng để người tham gia gấp giấy, từ trẻ em đến người già đều có thể tự do lựa chọn mẫu mà mình yêu thích để gấp theo.
2.6. Cách trình bày hay lan truyền
– Các video giới thiệu Mẫu gấp giấy trên Kênh Diep Tay Vlogs được trình bày như các bài giảng về gấp giấy.
+ Các sơ đồ hình vẽ trình bày rõ ràng, logic, dễ hiểu;
+ Video giới thiệu mẫu gấp chuyên nghiệp, video hướng dẫn gấp luôn gắn với hình vẽ kèm theo.
– Đây cũng là sự khác biệt của Kênh Diep Tay Vlogs với các kênh hướng dẫn gấp giấy khác.
3. Kết luận
– Hệ thống lý luận gắn với 130 mẫu gấp trên là những bước đi đầu tiên trong hành trình nghiên cứu và lan tỏa Nghệ thuật Gấp giấy Việt Nam ra thế giới.
– Trong thời gian tới, Diệp sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống này và tiếp tục giới thiệu thêm nhiều mẫu gấp mới trên kênh Diep Tay Vlogs và dieptay.com.
– Rất mong nhận được sự ủng hộ và đồng hành của mọi người.
Ảnh: Diệp và 130 Mẫu gấp giấy cổ điển đã giới thiệu trên Diep Tay Vlogs
KTS. Nguyễn Thị Diệp
Xem video TỔNG HỢP 130 MẪU GẤP GIẤY ĐƯỢC LỰA CHỌN GIỚI THIỆU TRÊN Diep Tay Vlogs tại đây
Xem bài viết Sự khác nhau giữa Nghệ thuật Gấp giấy Việt Nam và Origami Nhật Bản tại đây