NGHỆ THUẬT GẤP GIẤY CỔ ĐIỂN VIỆT NAM | Vietnamese Classical Paper Folding Art

CHƯƠNG TRÌNH DẠY GẤP GIẤY CHO NGƯỜI MỚI THAM GIA | Paper Folding Program for Beginners

—————————————————————

BÀI GIẢNG 10: THỰC HÀNH VỚI CÁC MẪU GẤP TỪ 25 BƯỚC TRỞ XUỐNG | Lecture 10: Practice with Paper-Folding Models in 25 Steps or Less

1. Mở đầu

Bài giảng 10 giới thiệu 2 mẫu gấp đặc biệt: Mẫu gấp chim công tượng trưng cho vẻ đẹp, điều mà con người luôn tìm kiếm và mẫu gấp Rùa thần gắn với biểu tượng sức mạnh tinh thần của người Việt. Tác giả của 2 mẫu gấp là nghệ nhân P. D. Tuyen.

Cả 2 mẫu này đều từ 25 bước gấp trở xuống (không kể Hình cơ bản), phù hợp cho những người mới tham gia gấp giấy.

2. Giới thiệu 2 mẫu gấp thực hành

2.1. Mẫu gấp Chim công

– Chim công là con vật biểu tượng cho vẻ đẹp và là đối tượng được ưa thích trong Nghệ thuật Gấp giấy.

Bài giảng này giới thiệu mẫu gấp chim công của người Việt theo xu hướng cổ điển.

Mẫu gấp chim công

– Đánh giá mẫu gấp chim công theo Bộ 5 tiêu chí khung đánh giá Mẫu gấp giấy cổ điển:

+ Tiêu chí 1: Giống đối tượng miêu tả, trước hết là các chi tiết tiêu biểu.

Mẫu gấp thể hiện các đặc trưng tiêu biểu của chim công như: Đầu, 2 chân và đuôi. Đặc biệt là phần đuôi xoè rộng. Tỷ lệ cân đối, hài hoà. Hình khối tổng thể mềm mại, uyển chuyển mà không cần dùng đường cong, tất cả chỉ từ nếp gấp thẳng.

+ Tiêu chí 2: Số lượng bước gấp, càng ít càng tốt.

Mẫu có 23 bước (không kể hình cơ bản), thuộc nhóm có ít bước gấp (dưới 25 bước).

+ Tiêu chí 3: Quá trình gấp logic, để ai cũng gấp theo được.

Mẫu ở dạng không gian 3Di; Quá trình sắp xếp các bước gấp logic. Thứ tự gấp: Gấp tạo thân, 2 chân, phần đuôi, và đầu; Kỹ thuật gấp: Sử dụng các động tác gấp cơ bản và gấp phối hợp, đặc biệt là gấp phối hợp để tạo phần đuôi.

+ Tiêu chí 4: Diện tích giấy được sử dụng tối đa; Gấp giấy mà không phải “Nặn giấy”.

Diện tích giấy được sử dụng tối đa, phần lớn diện tích giấy dành cho phần đuôi công; Gấp giấy mà không phải “Nặn giấy”. Không có phần giấy thừa.

+ Tiêu chí 5: Hình cơ bản mới, để tạo sự đặc sắc của mẫu gấp.

Mẫu gấp chim công xuất phát từ hình cơ bản N3.2a, chia góc tờ giấy thành 4 phần, với 9 bước gấp. Đây là Hình cơ bản mới. Hình cơ bản này có vị trí, tỷ lệ nhánh gấp rất phù hợp để tạo mẫu chim công.

– Theo Bộ 5 tiêu chí đánh giá, mẫu gấp chim công đạt 10 điểm.

Đánh giá mẫu gấp chim công theo Bộ 5 tiêu chí khung đánh giá mẫu gấp giấy cổ điển

Cuốn sách “Nghệ thuật Gấp giấy cổ điển – Mẫu gấp con vật cơ bản” mà Diệp tham gia biên tập và trình bày bìa với hình tượng chính là chim công.

2.2. Mẫu gấp Rùa thần

– Trong Nghệ thuật Gấp giấy có nhiều Mẫu gấp con rùa. Bài giảng này giới thiệu Mẫu gấp Rùa thần của người Việt theo xu hướng cổ điển.

– Mẫu gấp gắn với sự tích trả lại kiếm thần “Thuận Thiên” tại Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, Việt Nam.

– Nghệ nhân P. D. Tuyen đã thử nghiệm gấp nhiều mẫu con rùa. Phải mất nhiều năm mới tìm ra được Mẫu gấp Rùa thần.

Nghệ nhân đã thử nghiệm gấp nhiều mẫu con rùa. Các mẫu này đều thể hiện các đặc điểm chính của con rùa như 4 chân, mai rùa và đầu. Tuy nhiên không thể sử dụng làm Biểu tượng Rùa thần. Phải mất nhiều năm sau đó mới tìm ra được Mẫu gấp Rùa thần.

– 9/2023, tôi đã được Nghệ nhân P. D. Tuyen tặng một Mẫu gấp Rùa thần có kích thước lớn. Ông nói: “Tôi gấp mẫu này vào năm 2016, khi Rùa thần hồ Gươm về trời. Nay, tặng lại cho cô”.

– Tôi đã đem mẫu gấp ra chụp ảnh tại Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội. Đây có thể coi là sự kiện đánh dấu việc tôi quyết định chọn Nghệ thuật Gấp giấy làm sự nghiệp lâu dài.

Ảnh Diệp chụp ảnh với Mẫu gấp Rùa thần tại Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội vào tháng 10/2023. Đây có thể coi là sự kiện đánh dấu việc quyết định chọn Nghệ thuật Gấp giấy làm sự nghiệp lâu dài. Điều này làm nhớ đến câu thơ:

“Mới hay tiền định chẳng lầm

Đã tin điều trước ắt nhằm việc sau”

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

– Mẫu gấp này đã được giới thiệu trên Kênh YouTube Diep Tay Vlogs từ 10/2023 và có bổ sung thêm chi tiết miệng rùa.

Mẫu gấp Rùa thần

– Đánh giá Mẫu gấp Rùa thần theo Bộ 5 tiêu chí khung đánh giá Mẫu gấp giấy cổ điển:

+ Tiêu chí 1: Giống đối tượng miêu tả, trước hết là các chi tiết tiêu biểu.

Mẫu gấp thể hiện các đặc trưng tiêu biểu của con rùa và hướng tới Biểu tượng Rùa thần: Phần mai rùa với các chi tiết trang trí hình học đa dạng, tượng trưng cho văn hoá; 4 chân rùa có móng vuốt tượng trưng cho sức mạnh; Đầu rùa với mắt, miệng và phần đuôi. Hình khối tổng thể có tỷ lệ cân đối, sinh động mà không cần dùng đường cong, tất cả chỉ từ nếp gấp thẳng.

+ Tiêu chí 2: Số lượng bước gấp, càng ít càng tốt.

Mẫu có 25 bước (không kể hình cơ bản). Mẫu thuộc nhóm có ít bước gấp (từ 25 bước trở xuống).

+ Tiêu chí 3: Quá trình gấp logic, để ai cũng gấp theo được.

Mẫu ở dạng không gian 3Di; Quá trình sắp xếp các bước gấp logic. Thứ tự gấp: Phần thân, đuôi, mai rùa, đầu và 4 chân; Kỹ thuật gấp: Sử dụng các động tác gấp cơ bản và gấp phối hợp, đặc biệt tại phần mai rùa.

+ Tiêu chí 4: Diện tích giấy được sử dụng tối đa; Gấp giấy mà không phải “Nặn giấy”.

Diện tích giấy được sử dụng tối đa; Gấp giấy mà không phải “Nặn giấy”. Trong đó, nổi bật là sử dụng các góc giấy tạo chi tiết trang trí mai rùa.

+ Tiêu chí 5: Hình cơ bản mới, để tạo sự đặc sắc của mẫu gấp.

Mẫu gấp xuất phát từ hình cơ bản N1.5a, chia cạnh tờ giấy thành 8 phần, với 18 bước gấp. Đây là Hình cơ bản mới. Hình cơ bản này tạo 10 nhánh gấp chính: 4 nhánh cho chân, 4 nhánh cho mai, 1 nhánh cho đầu và 1 nhánh cho đuôi. Từ Hình cơ bản này, xuất hiện thêm nhiều mẫu gấp khác như con tắc kè, con báo, con vẹt,…

– Theo Bộ 5 tiêu chí đánh giá, mẫu gấp Rùa thần đạt 10 điểm.

Đánh giá mẫu gấp Rùa thần theo Bộ 5 tiêu chí khung đánh giá mẫu gấp giấy cổ điển

 

3. Thực hành gấp Mẫu chim công

Mẫu chim công xuất phát từ Hình cơ bản N3.2a. Mẫu có 23 bước (không kể hình cơ bản).

Dưới đây là sơ đồ hình vẽ hướng dẫn gấp Mẫu chim công.

Mẫu gấp chim công xuất phát từ Hình cơ bản N3.2a

Sơ đồ hướng dẫn gấp Hình cơ bản N3.2a 

Sơ đồ hướng dẫn gấp Mẫu chim công 

4. Thực hành gấp Mẫu Biểu tượng Rùa thần

Mẫu Rùa thần xuất phát từ hình cơ bản N1.5a. Mẫu có 25 bước (không kể hình cơ bản).

Dưới đây là sơ đồ hình vẽ hướng dẫn gấp Mẫu Rùa thần.

Mẫu gấp Rùa thần xuất phát từ Hình cơ bản N1.5a 

Sơ đồ hướng dẫn gấp Hình cơ bản N1.5a 

Sơ đồ hướng dẫn gấp Mẫu Rùa thần 

5. Kết luận

5.1. Kết luận Bài giảng 10

Trên đây là toàn bộ nội dung Bài giảng 10 với 2 mẫu gấp: Chim công và Rùa thần.

Chúc mọi người thực hiện thành công 2 mẫu gấp đặc sắc này.

5.2. Kết luận Chương trình dạy gấp giấy cho người mới tham gia

Chương trình dạy gấp giấy cho người mới tham gia gồm 10 Bài giảng đến đây là kết thúc.

Nội dung của Chương trình gồm: 7 Bài giảng lý thuyết và hướng dẫn 21 mẫu gấp giấy.

 

Ảnh tổng hợp nội dung Chương trình dạy gấp giấy cho người mới tham gia

Nghệ thuật Gấp giấy là thế giới của sự huyền ảo, nhẹ nhõm, khéo léo và sáng tạo. Chương trình như một cầu nối đưa mọi người đến với thế giới Nghệ thuật Gấp giấy.

Thầy, cô giáo và các bậc phụ huynh có thể coi đây là một nguồn tài liệu tham khảo để dạy cho các em học sinh. Các bạn tham gia chương trình có được những kiến thức và kỹ năng cơ bản để tiếp tục khám phá Nghệ thuật Gấp giấy, đồng thời từng bước tạo ra thế giới riêng của mỗi người thông qua những mẫu gấp.

Người Việt Nam có Nghệ thuật Gấp giấy đặc sắc của riêng mình. Tôi luôn tự hào được lan toả nghệ thuật này đến với mọi người.

Cảm ơn đã đồng hành cùng chương trình. Chúc các bạn luôn giữ được niềm yêu thích với Nghệ thuật Gấp giấy và cùng lan truyền những giá trị tốt đẹp đến nhiều người hơn.

Tranh vui: Thế giới gấp giấy – Nơi lưu giữ và lan truyền các biểu tượng văn hoá.    

Mẫu gấp Rùa thần: “Nhiều khách đến hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, Việt Nam muốn có mẫu gấp Biểu tượng Rùa thần. Thưa cô Diệp, dù mẫu gấp mất nhiều thời gian, cô có thể gấp và tặng cho mọi người được không?”

 

KTS. Nguyễn Thị Diệp

Xem video Bài giảng 10 và cùng thực hành gấp Mẫu chim công, Mẫu Rùa thần tại đây

Xem các Bài giảng khác tại đây