CHƯƠNG TRÌNH DẠY GẤP GIẤY CHO NGƯỜI MỚI THAM GIA | Paper Folding Program for Beginners
BÀI GIẢNG 3: GIẤY GẤP | Lecture 3: Folding Paper
1. Mở đầu
Bài giảng số 3 trình bày một yếu tố rất quan trọng trong Nghệ thuật Gấp giấy, đó chính là Giấy gấp.
Giấy là phương tiện chủ yếu của Nghệ thuật Gấp giấy. Trong Nghệ thuật Gấp giấy cổ điển, mọi mẫu gấp đều bắt đầu từ một tờ giấy hình vuông. Vì vậy, sử dụng thành thạo giấy gấp là yêu cầu cơ bản đối với người tham gia gấp giấy.
Khác với nhiều loại hình nghệ thuật cần vật liệu đắt tiền hoặc công cụ phức tạp, giấy là vật liệu rất dễ kiếm. Ai cũng có thể sử dụng để tham gia vào nghệ thuật đại chúng này, từ vùng đô thị giàu có đến vùng nông thôn, miền núi xa xôi. Chính sự đơn giản ấy đã giúp Nghệ thuật Gấp giấy trở thành một nghệ thuật gần gũi với con người trên toàn thế giới.
Trong bài giảng này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu:
– Đặc điểm của giấy gấp;
– Từ tờ giấy hình vuông tạo lập các tờ giấy hình dạng khác;
– Vai trò của màu sắc bề mặt giấy;
– Lựa chọn giấy gấp;
– Thực hành gấp 2 mẫu gấp mới.
Phương tiện chính của Nghệ thuật Gấp giấy cổ điển là tờ giấy hình vuông, thể hiện triết lý “Trời tròn, đất vuông”. Từ tờ giấy hình vuông, tượng trưng cho đất, nơi sản sinh ra muôn loài.
2. Đặc điểm giấy gấp
Để cho mẫu gấp đẹp, giấy cũng phải có một số yêu cầu nhất định:
– Hình dạng giấy: Trong Nghệ thuật Gấp giấy, tờ giấy hình vuông giữ vai trò chủ đạo. Từ hình vuông, người ta có thể tạo lập nên nhiều hình dạng khác mà không được cắt giấy, như: Hình ngũ giác; Hình lục giác; Hình bát giác.
– Kích thước giấy: Phổ biến 150mmx150mm; 200mmx200mm.
– Chiều dày: Giấy mỏng sẽ giúp hạn chế hiện tượng chồng giấy trong quá trình gấp.
– Màu sắc và trang trí bề mặt: Giấy gấp có thể là giấy một mặt màu, hoặc giấy có hai mặt màu khác nhau. Trên mặt giấy có thể có hình trang trí, hoạ tiết, hoa văn,….
– Chất lượng giấy gấp: Không dễ rách, không co giãn. Chất liệu giấy cùng với màu sắc làm cho Mẫu gấp giấy thêm đẹp và có giá trị thẩm mỹ hơn.
3. Từ tờ giấy hình vuông tạo lập các tờ giấy hình dạng khác
– Hình vuông giữ vai trò chủ đạo trong Nghệ thuật Gấp giấy. Tờ giấy hình vuông mang tính cân đối, hài hòa và là nền tảng tinh thần quan trọng của Nghệ thuật Gấp giấy Cổ điển: Trời tròn, đất vuông. Từ tờ giấy hình vuông tượng trưng cho đất, nơi sản sinh ra muôn loài.
– Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, người sáng tác cần sử dụng những hình dạng khác để phù hợp với mẫu gấp. Các hình dạng này đều có thể được tạo lập từ tờ giấy hình vuông mà không được cắt giấy.
– Dưới đây là một số ví dụ tiêu biểu:
+ Hình dạng ngũ giác: Từ tờ giấy hình vuông có thể gấp tạo thành hình ngũ giác, chỉ với 6 bước gấp. Hình ngũ giác rất phù hợp để gấp các mẫu có 5 nhánh gấp chính và cân đối như: Mẫu Ngôi sao 5 cánh, Hoa đào,…
+ Hình dạng lục giác: Từ tờ giấy hình vuông có thể gấp tạo thành hình lục giác, chỉ với 6 bước gấp. Hình lục giác rất phù hợp để gấp các đối tượng có 6 nhánh chính, đối xứng như Mẫu Bông hoa huệ.
+ Hình dạng bát giác: Từ tờ giấy hình vuông có thể gấp tạo thành hình bát giác, chỉ với 3 bước gấp. Hình bát giác rất phù hợp để gấp các đối tượng có dạng hình 8 cạnh, hình tròn như Biểu tượng trống đồng,..
Từ tờ giấy hình vuông, chỉ thông qua cách gấp để tạo lập hình ngũ giác, lục giác, bát giác
Sơ đồ hình vẽ hướng dẫn gấp hình dạng ngũ giác
Sơ đồ hình vẽ hướng dẫn gấp hình dạng lục giác
Xem video hướng dẫn tại đây
Sơ đồ hình vẽ hướng dẫn gấp hình dạng bát giác
4. Vai trò của màu sắc bề mặt giấy
– Đối với người sáng tác: Màu sắc bề mặt giấy góp phần làm cho mẫu gấp có đặc sắc riêng. Phân bổ màu sắc mặt giấy luôn là một thách thức lớn đối với người tạo lập mẫu gấp.
– Đối với người gấp theo: Màu sắc bề mặt giấy có 2 vai trò quan trọng:
i) Hỗ trợ quá trình gấp theo mẫu: Khi giấy có hai mặt màu khác nhau, người tham gia gấp giấy sẽ dễ dàng: Xác định mặt trước và mặt sau; Quan sát và theo dõi các bước gấp chính xác hơn. Điều này đặc biệt hữu ích đối với người mới học.
ii) Trang trí mẫu gấp khi đã gấp thành thạo:
+ Lựa chọn màu sắc theo sở thích của mỗi người.
+ Lựa chọn màu sắc theo biểu tượng của mẫu gấp.
Những yếu tố này góp phần làm cho mẫu gấp thêm sinh động và hấp dẫn.
Đối với người sáng tác: Màu sắc bề mặt giấy là phương tiện thể hiện đặc điểm chính của đối tượng miêu tả. Ví dụ: Biểu tượng âm dương với 2 màu đen – trắng đặc trưng.
Đối với người gấp theo: Trong quá trình gấp giấy, màu sắc bề mặt giấy góp phần xác định mặt trước và mặt sau. Tăng cường khả năng quan sát và theo dõi các bước gấp
Đối với người gấp theo: Màu sắc góp phần làm cho mẫu gấp trở nên sinh động và hấp dẫn
5. Lựa chọn giấy gấp
5.1. Lựa chọn kích thước giấy
– Trong Nghệ thuật Gấp giấy cổ điển, kích thước giấy phổ biến 150x150mm; 200x200mm. Tuỳ theo từng đối tượng gấp mà lựa chọn kích thước giấy khác nhau. Mẫu càng có nhiều nếp gấp và nhiều bước gấp thì càng cần giấy kích thước lớn.
– Mẫu gấp có 25 bước trở xuống (không kể Hình cơ bản), nên chọn giấy có kích thước 150x150mm;
– Mẫu gấp trên 25 bước (không kể Hình cơ bản), nên chọn giấy có kích thước 200x200mm;
– Đối với người mới tham gia gấp giấy, lần đầu gấp một mẫu nào đó, nên chọn kích thước 200x200mm, khi thành thạo rồi có thể sử dụng giấy kích thước 150x150mm.
– Trong quá trình gấp thường xảy ra 2 giai đoạn:
i) Gấp cho được mẫu gấp: Giai đoạn này nên chọn giấy khổ lớn 200x200mm.
ii) Gấp cho đẹp mẫu gấp: Tuỳ theo đặc điểm mẫu gấp mà lựa chọn kích thước giấy phù hợp.
Việc lựa chọn kích thước giấy còn phụ thuộc vào mục đích riêng của người gấp.
Trong Nghệ thuật Gấp giấy cổ điển, kích thước giấy phổ biến 150x150mm; 200x200mm
Lựa chọn kích thước giấy theo 2 giai đoạn: Gấp cho được mẫu gấp và Gấp cho đẹp mẫu gấp
5.2. Lựa chọn độ dày giấy
– Nên lựa chọn giấy mỏng, không dày. Giấy mỏng giúp các nếp gấp rõ ràng và dễ thực hiện hơn. Nếu giấy quá dày: Các nếp gấp sẽ khó chính xác; Mẫu gấp dễ bị thô; Khó tạo hình đẹp ở các bước cuối.
– Đặc biệt, với những mẫu có nhiều bước gấp, nếu giấy dày sẽ dẫn đến độn giấy, khó có thể gấp tiếp được.
5.3. Lựa chọn màu sắc giấy
– Giai đoạn gấp cho được mẫu gấp: Nên chọn màu sắc đơn giản để không ảnh hưởng đến việc quan sát và định vị nếp gấp. Nếu màu sắc giấy quá đậm, tối màu hoặc sặc sỡ, nhiều hoạ tiết trang trí thì sẽ khó quan sát kỹ các nếp gấp và không thuận thiện cho quá trình gấp.
– Giai đoạn gấp cho đẹp mẫu gấp: Sau khi đã gấp thành thạo, tiến hành gấp để lưu giữ và lan truyền, màu sắc được lựa chọn để làm phong phú mẫu gấp và truyền tải thông điệp khác nhau, theo 2 xu hướng:
i) Theo màu sắc ưa thích;
ii) Theo màu sắc phù hợp với đối tượng miêu tả.
Lựa chọn màu sắc giấy trong giai đoạn Gấp cho được mẫu gấp
Lựa chọn màu sắc giấy trong giai đoạn Gấp cho đẹp mẫu gấp
6. Bài tập thực hành theo bài giảng
Bài tập thực hành của Bài giảng 3: Thực hành gấp Mẫu Con chó M1 và Con mèo.
6.1. Mẫu gấp Con chó M1
Mẫu gấp xuất phát từ Hình cơ bản N2.5a, có 9 bước gấp (không kể Hình cơ bản). Mẫu gấp xuất phát từ việc chia cạnh tờ giấy thành 8 góc. Đây là một cách chia khác hẳn với cách chia theo lưới ô vuông truyền thống, là nền tảng để người mới tham gia gấp giấy làm quen với sự đa dạng trong cách tiếp cận để sáng tác mẫu gấp, nhờ có Hệ thống hình cơ bản. Mẫu gấp thể hiện biểu tượng Con chó ở dạng khối không gian 3D, động tác gấp cơ bản, quá trình gấp logic, dễ nhớ.
Phân bổ màu sắc mặt giấy góp phần làm mẫu gấp thêm sinh động.
Xem video hướng dẫn gấp Mẫu Con chó M1 tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=wDaf9Xu_CZs
6.2. Mẫu gấp Con mèo
Mẫu gấp xuất phát từ Hình cơ bản N1.3d, có 16 bước gấp (không kể Hình cơ bản). Mẫu thể hiện biểu tượng con mèo với tính khái quát cao; dùng các động tác gấp cơ bản; quá trình gấp logic và dễ nhớ. Đây là con vật gần gũi với đời sống hàng ngày và được nhiều người yêu thích.
Phân bổ màu sắc mặt giấy góp phần làm mẫu gấp thêm sinh động.
Xem video hướng dẫn gấp Mẫu Con mèo tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=HnYfmudmH9U&t=165s
7. Kết luận
Giấy gấp giữ vai trò rất quan trọng trong Nghệ thuật Gấp giấy. Từ hình dạng, kích thước, màu sắc cho đến chất lượng giấy – tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình gấp và vẻ đẹp của Mẫu gấp.
Chúc mọi người gấp thành công hai Mẫu gấp trong phần thực hành và từng bước tham gia vào Nghệ thuật Gấp giấy.
Tranh vui: Thế giới gấp giấy – Nơi mọi vật đều trở nên nhẹ nhõm
Chim cánh cụt: “Thưa cô Diệp, nơi đây thật nhẹ nhõm, tôi sẽ tham gia các cuộc thi bay”
KTS. Nguyễn Thị Diệp